Dieta planetarna
DIETA PLANETARNA
Zasady diety planetarnej to między innymi zwiększenie spożycia warzyw i owoców, produktów zbożowych pełnoziarnistych, potraw z nasion roślin strączkowych z jednoczesnym ograniczeniem spożycia mięsa i przetworów mięsnych.Dieta planetarna – dla zdrowia i planety
Głównym założeniem diety planetarnej jest zwiększenie spożycia produktów pochodzenia roślinnego z jednoczesnym ograniczeniem mięsa i produktów mięsnych. Produkcja żywności (m.in. rolnictwo, przemysł spożywczy, przygotowanie posiłków, przechowywanie żywności, transport) związana jest z emisją gazów cieplarnianych, która wynosi około 30 % całej puli emisji gazów cieplarnianych uwalnianych do atmosfery. Największe ilości gazów cieplarnianych emituje produkcja mięsa i innych produktów zwierzęcych. Koncepcja diety planetarnej została opublikowana przez komisję EAT – Lancet w 2019 roku w formie raportu, który przedstawia konieczne zmiany w sposobie produkcji żywności z uwagi na obserwowane zmiany klimatyczne.. Korzyści dla środowiska ze stosowania diety planetarnej to przede wszystkim: ograniczenia emisji dwutlenku węgla, zmniejszenie ilości wody do produkcji żywności.
Główne założenia diety planetarnej
Zwiększenie spożycia:
- warzyw i owoców,
- produktów zbożowych pełnoziarnistych,
- nasion roślin strączkowych,
- orzechów i pestek (np. słonecznika, dyni)
Ograniczenie spożycia:
- mięsa i przetworów mięsnych,
- żywności wysokoprzetworzonej.
Dodatkowo:
- korzystanie z produktów lokalnych i sezonowych,
- nie marnowanie wody,
- nie wyrzucanie jedzenia.
Żywienie dzieci a dieta planetarna
Prawidłowe żywienie dzieci jest kluczowym czynnikiem wpływającymi na ich zdrowie, rozwój fizyczny i psychiczny. Zasady żywienia dzieci jak najbardziej wkomponowują się w założenia diety planetarnej. Błędy w żywieniu dzieci to między innymi: zbyt małe spożycie warzyw, produktów zbożowych pełnoziarnistych, potraw z nasion roślin strączkowych, picie słodkich napojów, a także jedzenie wysoko przetworzonej żywności. Dieta planetarna w żywieniu dzieci jest wskazana zarówno ze względów zdrowotnych, jak i ochrony klimatu. Stosowanie diety planetarnej kształtuje także prawidłowe nawyki żywienia.
Owoce i warzywa
Owoce i warzywa są ważnym składnikiem diety dzieci i młodzieży. Stanowią główne źródło witamin, składników mineralnych, substancji bioaktywnych np. przeciwutleniaczy, a także błonnika pokarmowego. Dzieci powinny jeść warzywa i owoce w każdym posiłku, najlepiej, aby było to minimum 5 porcji dziennie. Barwa warzyw i owoców związana jest z różnymi substancjami prozdrowotnymi zawartymi w tych produktach. Włączanie do diety dziecka różnokolorowych warzyw i owoców pomaga w zapobieganiu problemom związanym z niedoborami składników odżywczych.
Produkty zbożowe pełnoziarniste
Źródłem energii dla dzieci powinny być produkty zbożowe, w tym produkty pełnoziarniste (pieczywo razowe, naturalne płatki zbożowe np. owsiane, jęczmienne, grube kasze np. gryczana, jęczmienna, makaron razowy, ryż brązowy). Produkty zbożowe pełnoziarniste oprócz tego, że są źródłem energii zawierają także składniki mineralne, witaminy głównie z grupy B, a także błonnik pokarmowy.
Produkty białkowe
Do produktów białkowych korzystnych w diecie dziei zaliczamy: chude mięso, jaja, ryby, nasiona roślin strączkowych, mleko i przetwory mleczne.
Produkty te są głównym źródłem pełnowartościowego białka, witamin z grupy B oraz składników mineralnych.
Mleko i przetwory mleczne to ważny składnik diety dziecka. Są to produkty zawierające dobrze przyswajalny wapń, który odpowiada za dobrą kondycję kości i zębów. Mleko i jego przetwory są również źródłem białka, składników mineralnych (potas, magnez, cynk) oraz witamin. W diecie dzieci powinny znaleźć się także produkty mleczne fermentowane takie jak jogurty kefiry, maślanki.
Nasiona roślin strączkowych oprócz tego, że są dobrym źródłem białka, witamin z grupy B i składników mineralnych są także źródłem błonnika pokarmowego. Potrawy z nasion roślin strączkowych mogą częściowo zastąpić potrawy mięsne.
Warto włączać posiłki z nasionami roślin strączkowych do diety dzieci. Już niemowlęta mogą spożywać potrawy ze strączkami. Dzieciom w wieku przedszkolnym i szkolnym zaleca się, aby minimum 1 – 2 razy w tygodniu jadły takie potrawy.
Nie marnowanie żywności
Wyrzucanie jedzenia to duży problem dotyczący także gospodarstw domowych. Edukacja dziecka w zakresie nie marnowania jedzenia to działanie wpływające na ochronę środowiska. Oprócz kwestii środowiskowych dochodzi jeszcze niezwykle istotny aspekt etyczny i edukacyjny. Edukacja dzieci i młodzieży w kontekście niemarnowania żywności powinna się opierać na praktycznych działaniach czasami związanych ze zmianą organizacji żywienia w domu.